آشنایی با هنر مضاعف دوزی + تاریخچه و نحوه ی کار
«مضاعف» به معنای دو چندان و دو برابر می باشد. «مضاعف دوزی» نوعی از دوخت است که بخیه ها در دو مرحله به روی هم دوخته شده و رنگ ها از نظر تیرگی و روشنی ، با دوخت ق

کاملترین توضیحات درباره مضاعف دوزی - خورشیدک

آکاایران: مضاعف به معنای دوچندان ، هرچیز دوچندان شده ، دو برابر و افزون… مضاعف شدن دوچندان شدن ، در فرهنگ عمید نیز ، مضاعف دو برابر و دو چندان معنی گردیده است. اما در اصطلاح هنری مضاعف دوزی به دوختی گفته می شود که بخیه ها در دو مرحله روی هم دوخته شده و نیز رنگهای مورداستفاده از نظر تیرگی بر دوخت قبلی مضاعف بوده باشد. این دوخت تاریخچه مشخصی در طول تاریخ ندارد و آثار خیلی کمی از این دوخت به دست آمده است. در ادامه این مقاله از مجموعه مقالات آکا, به تاریخچه این هنر و نحوه ی دوخت به همراه معرفی ابزار مورد نیاز خواهیم پرداخت .با ما همراه باشید.

معرفی هنر مضاعف دوزی؛ رودوزی سنتی ایرانی

در صنایع دستی، مضاعف یعنی بخیه هایی که طی دو مرحله، دوخته می شوند. نخ هایی که در دو مرحله دوخته می شوند تیره و روشن هستند به همین دلیل، یک دوخت سایه روشن ایجاد می کنند. در واقع به کارگیری دو نخ تیره و روشن و دوخت دو مرحله ای سبب می شد که دوخت های روی پارچه، بُعد پیدا کنند.

از دیگر ویژگی های این نوع دوخت می توان به نوع بخیه هایش اشاره کرد. در واقع، بخیه های مضاعف دوزی بسیار متنوع و گوناگون هستند. به عنوان مثال، بخیه های اولیه ای که روی طرح های اجرا شده روی پارچه زده می شوند پردوزی هستند و بخیه های ثانویه ای که روی بخیه ی اول زده می شود متنوع می باشند. در نتیجه، هنرمند تشخیص می دهد که این بخیه ها چگونه باشند.

عموما از این نوع دوخت برای زیباتر شدن لباس ها استفاده می شود و در آن از نخ های الوان و همچنین یک سری وسایل مخصوص استفاده می شود. هنرمندان با بهره گیری از این نوع دوخت، بخیه های بسیار ظریفی روی پارچه ها ایجاد می کنند که با تماشای آن ها صبر، شکیبایی و هنر تولیدکننده ی این محصولات را می توان احساس کرد. متاسفانه تاریخ دقیقی از زمان پیدایش این دوخت موجود نمی باشد و آثار بسیار کمی از این هنر دستی زیبا باقی مانده است.

تاریخچه مضاعف دوزی

آثار به دست آمده از جلفای اصفهان و آذربایجان غربی و همچنین آثاری که در موزه های آرمیتاژ روسیه و متروپولیتن نیویورک گویای این امر می باشد که مضاعف دوزی از دوخت های رایج در قفقاز بوده و در سده های سوم تا سیزدهم ه.ق از رواج نسبی در قفقاز ، جلفای اصفهان ، آذربایجان غربی و شرقی و اصفهان برخوردار بوده. با جدا شدن قفقاز از ایران و بعد از سده 13 ه.ق این دوخت رونق خود را از دست داد و به کلی متوقف گردیده است.

 

نقش های مضاعف دوزی

در این نوع رودوزی از نقش و نگارهای متنوعی استفاده می شود که از جمله ی آن ها می توان به نقش گل و بته، نقش حیوان و نقوش هندسی اشاره نمود.

 

نحوه ی کار مضاعف دوزی به چه صورت است؟

در اولین مرحله باید طرح مورد نظر را روی پارچه پیاده کنید و سپس اقدام به مضاعف دوزی نمایید. اگر شما هم از علاقه مندان این رودوزی هستید بهتر است طبق مراحل زیر عمل نمایید:

• ابتدا طرح را روی پارچه اجرا کنید.

• همان طور که در بالا اشاره نمودیم برای مضاعف دوزی نیازمند دو نخ تیره و روشن هستیم. بعد از تهیه ی این دو نخ، از نخ روشن برای دوخت اول و از نخ تیره برای دوخت دوم استفاده نمایید.

نکته مهم در زمان این رودوزی این است که رنگ نخ های انتخابی باید از رنگ پارچه، تیره تر باشند.

• دوخت ثانویه معمولا با توجه به نوع طرح، متفاوت می باشد. که از جمله ی آن ها می توان به دوخت بخیه ی حصیری به همراه بست های مورب یک طرفه ، دوخت بخیه ی افقی به همراه بست های عمودی، دوخت بخیه ی عمودی به همراه بست های افقی و همچنین دوخت بخیه ی حصیری پیچیده به همراه بست های افقی و عمودی اشاره نمود.

در بسیاری از مناطق دیده شده که هنرمندان از نخ های به رنگ سیاه برای دوخت ثانویه استفاده می کنند.

طرح های مضاعف دوزی, آموزش مضاعف دوزی, تجهیزات مورد نیاز مضاعف دوزی

وسایل و تجهیزات مورد نیاز مضاعف دوزی

به طور کلی وسایل این نوع رودوزی، شامل نخ، پارچه، سوزن و برخی وسایل دیگر می باشند که هر کدام از آن ها شامل انواع مختلفی هستند. به عنوان مثال، هنرمندان تشخیص می دهند که رودوزی مورد نظر را روی چه جنس، پارچه ای انجام دهند. این تشخیص آن ها بر اساس تجربه و مهارتی است که در این زمینه کسب کرده اند.

مراکز مضاعف دوزی کجاست؟

خوشبختانه هنوز هم هنرمندان زیادی در مناطق مختلف قفقاز مشغول به این نوع رودوزی هستند‌ و این دوخت، هنوز هم یکی از رایج ترین دوخت های مردمان قفقاز است. در کشور ما نیز کم و بیش هنرمندانی هستند که از این نوع دوخت در کارهای هنری خود استفاده می کنند و این هنر، در کشور ما کاملا منسوخ نشده است.

عکس های هنر مضاعف دوزی, رودوزی, عکس مضاعف دوزی

روش های نگهداری از پارچه های مضاعف دوزی شده

از آنجایی که این پارچه ها از ظریف ترین و زیباترین هنر دستی تشکیل شده اند بهتر است در حفظ و نگهداری آن ها دقت داشته باشید. لذا بهتر است به نکات زیر توجه کنید:

• آن ها را باید از بید زدگی حفظ کنید.

• به دور از رطوبت دائمی نگه دارید.

• حتی الامکان در مقابل نور مستقیم خورشید قرار ندهید.

• دور از حرارت و آتش نگهداری شوند.

• اشیای نوک تیز و برنده به آن ها آسیب می رسانند.

• در زمان شستشوی آن ها حتما آب، ولرم باشد. همچنین از شوینده های معمولی و صابون استفاده کنید. حتی الامکان شوینده های شما اسیدی نباشند.

شیوه دوخت  مضاعف دوزی, هنر مضاعف دوزی, طرح های مضاعف دوزی

 

منبع : بخش خانه داری آکاایران
برچسب :